اختلالات روانشناختی گروه اضطرابی به دسته ای از اختلالات گفته می شود که علائم فیزیولوژیک، روانشناختی و رفتاری اضطراب مشخصه آنها است. پیش از آنکه به بررسی تست ها و آزمون های تشخیصی اضطراب بپردازیم، ابتدا به بررسی مهمترین علائم اضطراب بپردازیم.
خلاصه ای بر علائم اضطراب
- تپش قلب
- تعریق بدن یا کفت دست ها
- سرد شدن دست ها
- گرم شدن نواحی گردن یا صورت
- مشکلات گوارشی (دل درد، تهوع، اسهال، یبوست، گاهی مشکلات پوستی)
- دندان قروچه یا فشار دادن فک
- گرفتگی عضلانی
- لرزش بدن
- افزایش ترشح هورمون های فوق کلیوی به ویژه کورتیزول
علائم روانشناختی
- احساس ابهام و گنگی
- نگرانی شدید نسبت به اتفاقات روزمره
- نگرانی از روی دادن اتفاقات ناگواری که احتمال روی دادن آنها کم است
- بی قراری روانشناختی و بی تابی کردن
- مشکلات خواب (نخوابیدن و عدم تمایل به رخت خواب رفتن)
- نشخوار فکری و مرورهای مکرر ذهنی (over thinking)
علائم رفتاری
- گاهی پر حرفی
- عدم آرام و قرار گرفتن در یک جای مشخص
- مدام در حال انجام کاری بودن
- مشغول کردن ذهن و فکر با کارهای روزمره برای پرهیز از نگرانی
- چک کردن و سوال پرسیدن های زیاد
مهمترین تست ها و آزمون های تشخیص اختلال اضطراب
تست های روانشناختی مختلفی برای تشخیص اختلالات اضطرابی وجود دارد. برخی از این تست های روانشناختی اضطراب را در حالت کلی می سنجند و راهنمایی برای تجویز اضطراب های خاص هستند. در ادامه تست های مشهور و پر کاربرد اضطراب و اختلالات اضطرابی ذکر می شود.
| نام تست | کاربرد اصلی | نوع / نکته کوتاه |
|---|---|---|
| پرسشنامه اضطراب بک (BAI) | سنجش شدت اضطراب | خودگزارشی، 21 سوال |
| مقیاس اضطراب همیلتون (HAM-A) | ارزیابی شدت اضطراب | مصاحبه بالینی، 14 گویه |
| پرسشنامه اضطراب حالت صفت اشپیلبرگر (STAI) | تفکیک اضطراب موقت و پایدار | خودگزارشی، 40 سوال |
| مقیاس اضطراب و افسردگی بیمارستانی (HADS) | غربالگری اضطراب و افسردگی | کوتاه، 14 سوال |
| پرسشنامه نگرانی پنسیلوانیا (PSWQ) | سنجش نگرانی مزمن | مناسب GAD، 16 سوال |
| مقیاس شدت اختلال پانیک (PDSS) | سنجش پانیک و شدت آن | اختصاصی پانیک، 7 گویه |
| مقیاس اضطراب اجتماعی لیبوویتز (LSAS) | سنجش اضطراب اجتماعی | مصاحبه/خودگزارشی، 24 موقعیت |
| پرسشنامه هراس اجتماعی (SPIN) | غربالگری اضطراب اجتماعی | کوتاه، 17 سوال |
| پرسشنامه ترس (FQ) | سنجش فوبیا و اجتناب | ابزار کلاسیک ترس |
| مقیاس وسواس ییل براون (Y-BOCS) | سنجش شدت وسواس | استاندارد طلایی OCD |
| پرسشنامه وسواس پادوآ (PI) | بررسی ابعاد وسواس | خودگزارشی، 60 سوال |
| چک لیست PTSD بر اساس DSM-5 (PCL-5) | غربالگری و شدت PTSD | خودگزارشی، 20 سوال |
| مقیاس PTSD مبتنی بر مصاحبه (CAPS-5) | تشخیص دقیق PTSD | مصاحبه بالینی، دقیق ترین ابزار |
در ادامه هریک از این موارد را بیشتر بررسی خواهیم کرد.
برای انجام تست اضطراب در تهران به کدام کلینیک مراجعه کنم؟
مرکز فوق تخصصی روا در شهر تهران با بهترین پزشکان و تجهیزات جدید و مدرن جهت تشخیص دقیق و درمان انواع اضطراب در خدمت شماست.
کلینیک روانشناسی و روانپزشکی روا
پرسشنامه های عمومی در غربالگری اضطراب
پرسشنامه های عمومی یا غربالگرانه اضطراب به تست هایی گفته می شود که برای تشخیص کاربرد ندارند اما می توانیم سطح پایه ای از اضطراب افراد را با آن بسنجیم. پرسشنامه های غربالگری کوتاه هستند، سریع انجام می شوند و به دلیل نمره گذاری های آسانی که دارند، میتوان آنها را در افراد زیادی انجام داده و نتایج را سریع بررسی کرد.
۱. پرسشنامه اضطراب بِک (BAI)
“پرسشنامه اضطراب بک” یکی از شناخته شده ترین و پرکاربردترین ابزارهای خود گزارشی برای سنجش شدت علائم اضطراب است که توسط آرون تی. بک و همکارانش طراحی شد. این پرسشنامه با هدف تفکیک علائم اضطراب از افسردگی ساخته شده است و عمدتا بر نشانه های جسمانی و ذهنی/روانی اضطراب تمرکز دارد.
پرسشنامه اضطراب بک در مراکز روانشناسی، روانپزشکی و پژوهش های علمی به طور گسترده مورد استفاده قرار می گیرد. پرسشنامه اضطراب بک به دلیل سادگی اجرا و ویژگی های روانسنجی مطلوبش، یکی از ابزارهای استاندارد ارزیابی اضطراب محسوب می شود.
- گروه سنی. نوجوانان (۱۷ سال به بالا) و بزرگسالان
- نوع ابزار. پرسشنامه خودگزارشی
- تعداد سؤال. ۲۱ سوال
- مدت زمان اجرا: حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه
- علائم یا ابعاد مورد ارزیابی: احساس ترس، نگرانی، بی قراری، تنش، لرزش، تپش قلب، تعریق، احساس خفگی، سرگیجه، بی ثباتی و سایر علائم جسمانی و شناختی اضطراب
- مزایا: اجرای سریع، نمره گذاری آسان، مشخصات مناسب روان سنجی، مناسب برای ارزیابی شدت اضطراب و پیگیری روند درمان
- محدودیت: ابزار تشخیصی نیست. تمرکز بیشتر آن بر علائم جسمانی اضطراب است و در افراد مبتلا به بیماریهای جسمانی ممکن است شدت اضطراب را بیش از واقعیت برآورد کند.
۲. مقیاس اضطراب همیلتون (HAM-A)
مقیاس اضطراب همیلتون از قدیمی ترین و معتبرترین ابزارهای بالینی برای سنجش شدت اضطراب است که نخستین بار در سال ۱۹۵۹ معرفی شد. برخلاف پرسشنامه های خودگزارشی، این ابزار توسط روانشناس یا روانپزشک و بر اساس مصاحبه بالینی تکمیل می شود.
مقیاس اضطراب همیلتون علاوه بر نشانه های روانشناختی، طیف گسترده ای از علائم جسمانی اضطراب را نیز ارزیابی می کند و به همین دلیل در مطالعات بالینی و ارزیابی اثربخشی درمان بسیار مورد استفاده قرار میگیرد.
- گروه سنی. بزرگسالان
- نوع ابزار. مقیاس درجه بندی مبتنی بر مصاحبه بالینی
- تعداد سوال. ۱۴ گویه
- مدت زمان اجرا. ۱۵ تا ۲۰ دقیقه
- علائم یا ابعاد مورد ارزیابی. خلق مضطرب، احساس تنش، ترس، بی خوابی، مشکلات تمرکز، خلق افسرده، علائم قلبی عروقی، تنفسی، گوارشی، عضلانی و سایر نشانه های جسمانی اضطراب
- مزایا. استاندارد طلایی برای سنجش شدت اضطراب در محیط های درمانی، مناسب برای پایش پاسخ به درمان، دارای اعتبار علمی بالا
- محدودیت ها: اجرای آن نیازمند درمانگر آموزش دیده است و ممکن است نتایج تا حدی تحت تاثیر قضاوت ارزیاب قرار گیرد.
۳. پرسشنامه اضطراب حالت–صفت اشپیلبرگر (STAI)
پرسشنامه اضطراب حالت–صفت اشپیلبرگر از معتبرترین ابزارهای سنجش اضطراب است که اضطراب را در دو بعد مجزا ارزیابی می کند:
- اضطراب حالت (احساس اضطراب در موقعیت یا زمانی خاص)
- اضطراب صفتی (تمایل پایدار فرد به تجربه اضطراب)
این ویژگی باعث شده است که پرسشنامه اضطراب حالت–صفت اشپیلبرگر علاوه بر کاربرد بالینی، در پژوهش های روانشناسی و پزشکی نیز بسیار مورد استفاده قرار گیرد.
- گروه سنی. نوجوانان و بزرگسالان
- نوع ابزار. پرسشنامه خودگزارشی
- تعداد سوال. ۴۰ سوال (۲۰ سوال برای اضطراب حالت و ۲۰ سوال برای اضطراب صفت)
- مدت زمان اجرا. ۱۰ تا ۱۵ دقیقه
- علائم یا ابعاد مورد ارزیابی. نگرانی، احساس خطر، تنش، آرامش، اعتماد به نفس، اضطراب موقعیتی و اضطراب پایدار
- مزایا. تفکیک اضطراب موقت از اضطراب پایدار، روایی و پایایی بسیار بالا، کاربرد گسترده در پژوهش و درمان
- محدودیت ها. نتایج بخش اضطراب حالت ممکن است تحت تاثیر شرایط لحظه ای فرد قرار گیرد و برای تشخیص اختلالات اضطرابی به تنهایی کافی نیست.
۴. مقیاس اضطراب و افسردگی بیمارستانی (HADS)
مقیاس اضطراب و افسردگی بیمارستانی ابزار غربالگری کوتاهی است که برای شناسایی همزمان علائم اضطراب و افسردگی طراحی شده است. این پرسشنامه ابتدا برای بیماران بستری در بیمارستان توسعه یافت اما امروزه در کلینیک های روانشناسی، مراکز درمانی و پژوهش های سلامت روان نیز کاربرد گسترده ای دارد. یکی از مهمترین ویژگی های مقیاس اضطراب و افسردگی بیمارستانی این است که تاثیر علائم جسمانی بیماری های پزشکی را بر سنجش اضطراب به حداقل می رساند.
- گروه سنی. نوجوانان بزرگ تر و بزرگسالان
- نوع ابزار. پرسشنامه خود گزارشی
- تعداد سوال. ۱۴ سوال (۷ سوال اضطراب و ۷ سوال افسردگی)
آزمون های اختصاصی اختلالات اضطرابی
تست های تشخیصی اختلالات اضطرابی به تست هایی گفته می شود که به صورت اختصاصی نه تنها سطح اضطراب را میسنجند، بلکه برای تشخیص نوع خاص اختلال اضطرابی نیز کاربرد دارد.
تست های تشخیصی دارای سطح اطمینان بالاتری از تست های غربالگرانه دارند و با اعتماد بیشتری برای وجود اختلالات اضطرابی استفاده می شوند.
تست های تشخیصی اختلالات اضطرابی معمولا از سوی روانشناس/روانپزشک مصاحبه کننده تحویز و تفسیر میشود. تست های تشخیصی اختلالات اضطرابی نیازمند آن هستند تا از سوی یک متخصص روانسنجی راهنمایی و برای فرد انجام شوند.
۱. پرسشنامه نگرانی پنسیلوانیا (PSWQ)
پرسشنامه نگرانی پنسیلوانیا یکی از معتبرترین ابزارهای سنجش نگرانی مزمن و غیر قابل کنترل است که به ویژه برای ارزیابی اختلال اضطراب فراگیر طراحی شده است.
این آزمون بر خلاف بسیاری از پرسشنامه های اضطراب، بیشتر بر فرآیند “نگرانی مداوم” تمرکز دارد تا علائم جسمانی اضطراب. امروزه پرسشنامه نگرانی پنسیلوانیا از ابزارهای استاندارد در پژوهش های مربوط به اضطراب و درمان شناختی-رفتاری محسوب میشود.
- گروه سنی. نوجوانان و بزرگسالان
- نوع ابزار. پرسشنامه خودگزارشی
- تعداد سوال: ۱۶ سوال
- مدت زمان اجرا: ۵ تا ۱۰ دقیقه
- علائم یا ابعاد مورد ارزیابی: نگرانی افراطی، کنترل ناپذیری افکار، نگرانی مزمن، اشتغال ذهنی با رویدادهای آینده
- مزایا: حساسیت بالا در شناسایی نگرانی مرضی، روایی و پایایی خوب، مناسب برای ارزیابی اثربخشی درمان
- محدودیت ها: عمدتا نگرانی را میسنجد و برای تشخیص سایر اختلالات اضطرابی طراحی نشده است.
۲. مقیاس شدت اختلال پانیک (PDSS)
مقیاس شدت اختلال پانیک از مهمترین ابزارهای ارزیابی اختلال پانیک است که شدت حملات پانیک و پیامدهای ناشی از آن را بررسی می کند. این ابزار علاوه بر تعداد و شدت حملات، تاثیر پانیک بر عملکرد فرد و میزان اجتناب از موقعیت های مختلف را نیز می سنجد. مقیاس شدت اختلال پانیک در کلینیک های روانشناسی و روانپزشکی با هدف تشخیص و پیگیری روند درمان کاربرد گسترده ای دارد.
- گروه سنی. نوجوانان و بزرگسالان
- نوع ابزار. مقیاس مبتنی بر مصاحبه بالینی و نسخه خودگزارشی
- تعداد سوال. ۷ گویه
- مدت زمان اجرا. ۱۰ تا ۱۵ دقیقه
- علائم یا ابعاد مورد ارزیابی. فراوانی حملات پانیک، شدت حملات، اضطراب پیش بینانه، اجتناب، اختلال در عملکرد اجتماعی و شغلی
- مزایا. اختصاصی برای اختلال پانیک، مناسب برای ارزیابی شدت بیماری و بررسی روند درمان
- محدودیت ها. برای سایر اختلالات اضطرابی کاربرد محدودی دارد.
۳. مقیاس اضطراب اجتماعی لیبوویتز (LSAS)
مقیاس اضطراب اجتماعی لیبوویتز یکی از معتبرترین ابزارهای سنجش اضطراب اجتماعی است که شدت ترس و رفتارهای اجتنابی فرد را در موقعیت های مختلف اجتماعی و عملکردی ارزیابی میکند. این ابزار به دلیل پوشش گسترده موقعیت های اجتماعی، یکی از استانداردترین آزمون های تشخیص و پایش درمان اختلال اضطراب اجتماعی به شمار میرود.
- گروه سنی. نوجوانان و بزرگسالان
- نوع ابزار. مقیاس مبتنی بر مصاحبه بالینی (دارای نسخه خودگزارشی)
- تعداد سوال. ۲۴ موقعیت اجتماعی
- مدت زمان اجرا. ۱۵ تا ۲۰ دقیقه
- علائم یا ابعاد مورد ارزیابی. ترس از صحبت کردن، تعامل با دیگران، قرار گرفتن در معرض قضاوت، اجتناب از موقعیت های اجتماعی و عملکردی
- مزایا. جامع، معتبر، مناسب برای تشخیص شدت اضطراب اجتماعی و پیگیری درمان
- محدودیت ها. اجرای کامل آن نسبتا زمانبر است و برای تشخیص سایر اختلالات اضطرابی طراحی نشده است.
۴. پرسشنامه هراس اجتماعی (SPIN)
پرسشنامه هراس اجتماعی ابزاری کوتاه و استاندارد برای غربالگری و سنجش شدت اضطراب اجتماعی است. این آزمون سه مولفه اصلی اختلال اضطراب اجتماعی یعنی ترس، اجتناب و ناراحتی فیزیولوژیک را ارزیابی میکند. پرسشنامه هراس اجتماعی به دلیل سادگی اجرا و نمره گذاری در مراکز درمانی و پژوهش های علمی بسیار پرکاربرد است.
- گروه سنی. نوجوانان و بزرگسالان
- نوع ابزار. پرسشنامه خودگزارشی
- تعداد سوال. ۱۷ سوال
- مدت زمان اجرا: ۵ تا ۱۰ دقیقه
- علائم یا ابعاد مورد ارزیابی. ترس از ارزیابی منفی، اجتناب اجتماعی، اضطراب هنگام سخنرانی، لرزش، تعریق و سایر علائم جسمانی اضطراب اجتماعی
- مزایا. کوتاه، اجرای آسان، مناسب برای غربالگری و ارزیابی شدت اضطراب اجتماعی
- محدودیت ها: ابزار تشخیصی قطعی نیست و باید همراه با مصاحبه بالینی تفسیر شود.
۵. پرسشنامه ترس (FQ)
پرسشنامه ترس از ابزارهای کلاسیک ارزیابی فوبیاها و رفتارهای اجتنابی است که شدت ترس فرد را در موقعیت های مختلف میسنجد. این پرسشنامه به درمانگران کمک می کند تا نوع و شدت فوبیاهای اختصاصی و اضطراب اجتماعی را ارزیابی کرده و روند درمان را دنبال کنند.
- گروه سنی. بزرگسالان (و نوجوانان بزرگتر)
- نوع ابزار. پرسشنامه خودگزارشی
- تعداد سوال. ۱۵ سوال
- مدت زمان اجرا. حدود ۵ دقیقه
تست های مکمل برای تشخیص بیماری های همراه با اضطراب
همانطور که گفته شد، اختلالات اضطرابی به گونه ای هستند که معمولا با سایر اختلالات روانشناختی همراه میشود. دو دسته اختلال روانشناختی وجود دارد که تشخیص آنها در مواجهه با اضطراب مهم است:
- اختلال وسواس فکری-عملی
- 2. اختلالات مرتبط با تروما (PTSD و PTS)
انجام تست های مکمل با تست های اضطراب در طراحی درمان درست مناسب است.
۱. مقیاس وسواس ییل–براون (Y-BOCS)
مقیاس وسواس ییل–براون معتبرترین ابزار بالینی برای ارزیابی شدت اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) است و به عنوان استاندارد طلایی در بسیاری از مطالعات و مراکز درمانی شناخته می شود.
این ابزار شدت افکار وسواسی و رفتارهای اجباری را بدون توجه به نوع محتوای وسواس ارزیابی می کند و علاوه بر تشخیص، در بررسی اثر بخشی درمان نیز کاربرد فراوانی دارد.
- گروه سنی. نوجوانان و بزرگسالان (نسخه کودک و نوجوان نیز وجود دارد)
- نوع ابزار. مقیاس مبتنی بر مصاحبه بالینی و پرسشنامه
- تعداد سوال. ۱۰ گویه اصلی
- مدت زمان اجرا. ۱۵ تا ۳۰ دقیقه
- علائم یا ابعاد مورد ارزیابی. شدت افکار وسواسی، رفتارهای اجباری، مدت زمان نشخوار ذهنی، میزان ناراحتی، مقاومت در برابر وسواس و تاثیر بر عملکرد روزانه
- مزایا. معتبرترین ابزار سنجش شدت OCD، حساس به تغییرات درمان، روایی و پایایی بسیار بالا
- محدودیت ها. نیازمند مصاحبه کننده آموزش دیده است و به تنهایی برای تشخیص سایر اختلالات اضطرابی مناسب نیست.
۲. پرسشنامه وسواس پادوآ (PI)
پرسشنامه وسواس پادوآ ابزاری خودگزارشی است که برای سنجش طیف گسترده ای از افکار وسواسی و رفتارهای اجباری طراحی شده است. این پرسشنامه علاوه بر کاربرد بالینی، در پژوهش های روانشناسی نیز بسیار مورد استفاده قرار میگیرد و به درمانگران کمک می کند تا ابعاد مختلف وسواس را با جزئیات بیشتری بررسی کنند.
- گروه سنی. نوجوانان و بزرگسالان
- نوع ابزار. پرسشنامه خودگزارشی
- تعداد سوال. ۶۰ سوال (نسخه های کوتاه تر نیز وجود دارد)
- مدت زمان اجرا. ۱۰ تا ۱۵ دقیقه
- علائم یا ابعاد مورد ارزیابی. افکار مزاحم، شک و تردید، وارسی مکرر، آلودگی، شست و شو، تکانه های وسواسی و دشواری در کنترل افکار
- مزایا. پوشش جامع ابعاد مختلف OCD، اجرای آسان، مناسب برای مطالعات پژوهشی
- محدودیت ها. بر پاسخ های خود فرد متکی است و جایگزین مصاحبه بالینی نمیشود.
۳. چک لیست اختلال استرس پس از سانحه بر اساس DSM-5 (PCL-5)
چک لیست اختلال استرس پس از سانحه بر اساس DSM-5 از پرکاربردترین ابزارهای غربالگری و سنجش شدت علائم اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) است.
این پرسشنامه بر اساس معیارهای DSM-5 تدوین شده و شدت علائم فرد را طی یک ماه گذشته ارزیابی می کند. چک لیست اختلال استرس پس از سانحه بر اساس DSM-5 علاوه بر تشخیص اولیه، برای بررسی روند درمان نیز کاربرد فراوانی دارد.
- گروه سنی. نوجوانان و بزرگسالان
- نوع ابزار. پرسشنامه خودگزارشی
- تعداد سوال. ۲۰ سوال
- مدت زمان اجرا. ۵ تا ۱۰ دقیقه
- علائم یا ابعاد مورد ارزیابی. یادآوری مکرر حادثه، اجتناب، تغییرات ذهنی و خلقی، برانگیختگی بیش از حد، تحریک پذیری، مشکلات خواب و تمرکز
- مزایا. کوتاه، استاندارد، منطبق با DSM-5، مناسب برای غربالگری و پیگیری درمان
- محدودیت ها. تشخیص قطعی PTSD را ارائه نمیدهد و باید همراه با مصاحبه بالینی تفسیر شود.
4. مقیاس اختلال استرس پس از سانحه مبتنی بر مصاحبه بالینی (CAPS-5)
مقیاس اختلال استرس پس از سانحه مبتنی بر مصاحبه بالینی معتبرترین ابزار مصاحبه ای برای تشخیص اختلال استرس پس از سانحه است و در بسیاری از راهنما های بین المللی به عنوان استاندارد طلایی تشخیص PTSD شناخته میشود.
این ابزار علاوه بر بررسی وجود علائم، شدت، فراوانی، مدت و تاثیر آنها بر عملکرد فرد را نیز ارزیابی میکند و معمولا در مراکز تخصصی سلامت روان و پژوهش های بالینی استفاده میشود.
- گروه سنی. نوجوانان بزرگتر و بزرگسالان
- نوع ابزار. مصاحبه نیمه ساختاریافته بالینی
- تعداد سوال. بسته به پاسخ های فرد متغیر است (حدود ۳۰ سوال اصلی و تکمیلی)
- مدت زمان اجرا. ۴۵ تا ۶۰ دقیقه
- علائم یا ابعاد مورد ارزیابی. همه خوشه های علائم PTSD شامل بازتجربه، اجتناب، تغییرات ذهنی و خلقی، برانگیختگی، مدت علائم و میزان اختلال عملکرد
- مزایا. معتبرترین ابزار تشخیصی PTSD، دقت بسیار بالا، مناسب برای تشخیص و پژوهش
- محدودیت ها. اجرای آن زمانبر است و نیاز به آموزش تخصصی و تجربه بالینی دارد.
چرا تشخیص دقیق اضطراب اهمیت دارد؟
همانطور که بیان شد، اضطراب و اختلالات اضطرابی در سه سطح فیزویولوژیک، روانشناختی و رفتاری باعث ایجاد علائم در فرد می شوند. در صورتی که مدت زمان وجود اضطراب و اختلالات اضطرابی بالا برود، شاهد بروز عارضه های جانبی دیگری در هر کدام از این سطوح هستیم.
افراد مضطراب دارای سیستم ایمنی ضعیف تری هستند و بیشتر به بیماری های جسمانی مبتلا می شوند. تحقیقات علمی نشان داده است که اضطراب مزمن مغز را تحت فشار می گذارد و پیرتر می کند.
از سوی دیگر، افراد مضطرب با احتمال بیشتری به مشکلاتی مانند نشخوار فکری، وسواس و افسردگی دچار می شوند. نکته مهم این مسئله است که ابتلا به هر کدام از خود این مشکلات نیز با به وجود آمدن مشکلات جدید همراه می شود که در آینده روند درمان را (در صورت اقدام و دریافت درمان) دشوار می کند.
از نظر رفتاری نیز شاهد مشکلاتی مانند تحریک پذیری های رفتاری و تاثیر روی روابط بین فردی، مشکلات زوجی و خانوادگی، بی حوصلگی و بی قراری های دائمی، مشکلات اقتصادی و شغلی هستیم.
از همین رو، تشخیص زودهنگام و دقیق اضطراب باعث پیشگیری از مشکلات همزمان و بعدی می شود. این مهم به ویژه زمانی اهمیت دارد که اختلالات اضطرابی در دوران کودکی بروز می یابند. چراکه اضطراب کودکی باعث می شود تا روندهای رشد فرد مختل و تحول روانشناختی با مشکل رو به رو شود.
نکته: تشخیص دقیق اضطراب= درمان کارآمد + پیشگیری از مشکلات دیگر
آیا اضطراب با یک تست قابل تشخیص است؟
بدون شک اضطراب با یک تست تشخیص داده نمی شود. درواقع نه فقط اضطراب که هیچ اختلال روانشناختی با یک تست تشخیص داده نمی شود. براساس تحقیقات علمی، تشخیص اضطراب فرآیندی است که چند مرحله را شامل می شود و تست های تشخیصی یکی از این مراحل هستند. وجود تست های تشخیصی در کنار سایر روش های تشخیصی دقت تشخیصی و درمانی را بالا می برد.
راه های تشخیص اختلالات اضطرابی کدام است؟
راه های مختلفی برای تشخیص اختلالات اضطرابی وجود دارد. هر کدام از این روش ها بخشی از علائم اختلالات اضطرابی را پوشش می دهد. اولین مرحله مراجعه به روانشناس و انجام مصاحبه بالینی است. روانشناس در کنار مصاحبه مشاهده بالینی را هم انجام می دهد. درنهایت از آزمون و تست های مختلف اضطراب برای داشتن ملاک های عینی جهت شروع، پایان و پایش روند درمان تجویز می شود.
نقش مصاحبه بالینی
اولین گام برای تشخیص اضطراب مراجعه به روانشناس یا رواپزشک است. هدف از مراجعه به روانشناس یا روانپزشک برای اضطراب بررسی علائم و نشانه های آن است. روانشناس یا روانپزشک اضطراب براساس اصول مصاحبه ای که دارد:
- گزارش مراجع را می شنود
- سوالات تکمیلی را می پرسد
- اختلالات همزمان را بررسی می کند
- شدت علائم و نشانه های موجود را بررسی می کند
- درنهایت با تهیه نیمرخی روانشناختی از مراجع، تست های تشخیصی مورد نیاز را (در صورت نیاز) تجویز می کند.
مشاهده بالینی
یکی از روش هایی که مصاحبه گر در مصاحبه با مراجع بررسی می کند، مشاهده ظاهر، شیوه صحبت کردن، طرز بیان علائم، زبان بدن و شیوه رفتار است. مشاهده بالینی باعث می شود تا میزان تطابق گفته های مراجع با زبان بدن او بررسی و تشخیص دقیق تری گذاشته شود. مشاهده بالینی همزمان با مصاحبه بالینی و طی گفت و گو بین روانشناس/روانپزشک و مراجع انجام می شود.
نکته: در مورد کودکان و نوجوانان، شاید لازم باشد تا روانشناس/روانپزشک بعد از گرفتن گزارش از والدین، با خود کودک نیز صحبت کند و رفتار او را در جلسه بررسی کند.
آزمون های روانشناختی
یکی از روش های مکمل و بسیار کارآمد در مشخص کردن اختلالات اضطرابی انجام تست ها و آزمون های روانشناختی است. اهمیت تست های روانشناختی به قرار زیر است:
- راستی آزمایی مطالب گزارش شده از سوی مراجع
- تعیین دقیق تر علائم و نشانه هایی که مراجع گزارش دقیقی درباره آنها نمیدهد.
- تعیین سایر اختلالات روانشناختی همراه با اختلالات اضطرابی
- داشتن نتایج تست های اضطراب قبل، حین و بعد از درمان باعث پایش دقیق و درست روند درمان میشود.
- داشتن اطلاعاتی دقیق و به دور از سوگیری از علائم و نشانه های مراجع
- داشتن اطلاعات دقیق و به دور از سوگیری درباره سابقه و تاریخچه اختلال در مراجع
چه زمانی انجام تست های اضطراب ضروری است؟
آیا همیشه باید تست اضطراب داد؟ خیر. معمولا باید زمانی برای تست روانشناختی اضطراب اقدام کرد که با موارد زیر رو به رو هستیم:
- نگرانی و اضطراب مداوم
- حملات پانیک
- ترس های شدید و غیر منطقی
- اجتناب از موقعیت های اجتماعی
- وسواس و رفتارهای اجباری
- شکایت های جسمانی ناشی از اضطراب
- اختلال در عملکرد روزمره
چه متخصصانی اختلالات اضطرابی را تشخیص میدهند؟
- روانشناس بالینی
- روانپزشک
- نوروسایکولوژیست (در برخی موارد)
- پزشک عمومی (به عنوان ارجاع اولیه)
برخی از پزشکان متخصص کلینیک روا برای تشخیص و درمان اضطراب :
بعد از تشخیص اختلال اضطرابی چه باید کرد؟
تشخیص اختلالات اضطرابی به معنای شروع درمان نیست. تشخیص فقط اطلاعاتی است که متخصص روانشناسی یا روانپزشکی در اختیار مراجع قرار می دهد و نیاز است تا مراجع تصمیم بگیرد تا برای درمان اقدام کند یا نه؛ اما مهم است تا مراجع نسبت به انواع راه های ممکن در درمان اختلالات اضطرابی آگاه باشد.
درمان تخصصی اضطراب با بهترین روش ها
ما با داشتن بهترین پزشکان و روانپزشکان کشور، در خدمت شما عزیزان هستیم. محیطی امن و راحت و با بهترین امکانات
کلینیک روانشناسی و روانپزشکی روا
پرسش های متداول
سوالات کاربران گرامی به شرح زیر است:
1. بهترین تست تشخیص اضطراب چیست؟
بهترین تست تشخیصی برای اضطراب وجود ندارد و هر تستی به تشخیص روانشناس یا روانپزشک باید انجام شود. علاوه بر این، نتایج تست ها باید در کنار نیمرخ روانشناختی به دست آمده در مصاحبه بالینی تفسیر شوند.
2. آیا اضطراب بدون مراجعه به روانشناس قابل تشخیص است؟
خیر. تشخیص اختلالات اضطرابی فقط در تخصص روانپزشک یا روانشناس آموزش دیده و صلاحیت دار در تشخیص اختلالات روانشناختی است.
3. آیا تست های آنلاین اضطراب قابل اعتماد هستند؟
پاسخ این سوال به وبگاه مورد نظر و قرارگیری نتایج گزارش شده بستگی دارد. در صورتی که وبگاه معتبری باشد و کلید پاسخ پرسشنامه براساس شاخصه های روانسنجی باشد، قابل اعتماد است. اما باید به این نکته توجه داشت که نتایج چنین تست هایی فقط زمانی معتبر است که از سوی متخصص صلاحیت دار و در کنار مصاحبه بالینی تفسیر شوند.
