خود بیمار انگاری به چه معناست؟
نام قبلی اختلال اضطراب بیماری “هیپوکوندریازیس” بود که برداشته شد. علت این اقدام، احتمال انگ خوردن اجتماعی به خاطر این نام بود. نتایج آزمایش های بالینی در افراد با اختلال اضطراب بیماری یا خودبیمارانگاری معمولا طبیعی است و علامت بیماری تایید نمی شود.
افراد مبتلا به اختلال اضطراب بیماری یا خودبیمارانگاری ترس از ابتلا به نوعی بیماری مشخص پزشکی دارند که دارای علائم و نشانه های کشنده ای است. گاهی فرد بر این باور نیست که مبتلا به بیماری پزشکی خاصی است بلکه احساس می کند که در معرض ابتلا به آن قرار دارد. آنها گاهی علمکردهای طبیعی بدن را هم نشانه ای بر وجود بیماری می دانند. از همین رو است که معمولا آنها را فاقد بینش و درک درست نسبت به بیماری خود می دانند و قانع کردن آنها کاری دشوار و گاهی بی فایده است.
زمانی که افراد خودبیمارانگار به پزشکان و متخصصان مربوط مراجعه می کنند، آنها معمولا علائم و نگرانی های فرد را بی مورد و غیر واقعی میدانند. زمانی که متخصصان در پی بررسی بیماری افراد خودبیمارانگار بر می آیند، آزمایش ها و نتایج تکمیلی آنها طبیعی است و نمی توانند دلیلی بر تایید بیماری بیابند.
حتی اگر آزمایش های تکمیلی هم نشانه ای از بیماری را تایید نکنند، افراد با خودبیمارانگاری اما آنها را قبول نمی کنند و تمرکز جدی را بر اثبات وجود بیماری می گذارند. جنس و شدت این نگرانی و اضطراب ها به گونه ای می شود که روابط، حرفه و شغل و زندگی عادی افراد مبتلا به خودبیمارانگاری را تحت تاثیر قرار می دهد.
گاهی این امکان هست که فرد واقعا تشخیص بیماری پزشکی خاصی بگیرد اما شدت واکنش و نگرانی فرد خودبیمارانگار بسیار بزرگ تر از واقعیت بیماری او است.
درمان اختلال خودبیمار انگاری را همین الان شروع کنید
تیم روانپزشکی و روانشناسی ما با ارزیابی دقیق و برنامه درمانی فردی، کنار شماست.
کلینیک روانشناسی و روانپزشکی روا
انواع مختلف خود بیمارانگاری
این اختلال را میتوان بر اساس دو رویکرد بررسی کرد: 1. رویکرد فرد به علائم و نشانه ها (شامل دو نوع درمانجویانه و پرهیزی) 2. بر اساس نوع بیماری صعب العلاج. در ادامه هریک را بررسی میکنیم.
-
خودبیمارانگاری درمانجویانه
فرد زمان زیادی را صرف مراجعه به متخصصان و مطب های پزشکی می کند. فرد میل به مراجعه به متخصصان مختلف و انجام آزمایش های فراوان دارد.
-
خودبیمارانگاری پرهیزی
فرد از مراجعه به متخصصان پرهیز می کند. خودبیمارانگار پرهیزی تمایلی به مراجعه جهت معاینه و انجام آزمایش ها ندارد. آنها به پزشکان نیز اعتماد ندارند. آنها در ظاهر نشان از نگرانی از خود بروز نمی دهند اما در باطن نگرانی زیادی را تجربه می کنند و با ترس و اضطراب فراوانی رو به رو هستند.
-
خودبیمارانگاری بیماری های صعب العلاج
فرد در این حالت معمولا میترسد که به بیماری های مهلکی مانند سرطان، ایدز، ام اس، آلزایمر و غیره مبتلا شده است. افراد خودبیمارانگار در این حالت معمولا علامت ها و نشانه های ساده را دلیلی بر علائم بیماری می بینند و آنها را به شکلی بزرگنمایانه درک می کنند. بسیاری از آنها علامت های بیماری های صعب العلاج را جست و جو می کنند و در پی تایید یا رد آن بر می آیند.
علائم و نشانه های خود بیمار انگاری
علائم اختلال اضطراب بیماری یا خودبیمارانگاری از این قرار است:
- مشغولیت ذهنی شدید به یک بیماری یا وضعیت پزشکی جدی
- نگرانی از اینکه علائم یا احساسات جزئی به معنای ابتلا به یک بیماری جدی است
- احساس نگرانی جدی در مورد وضعیت سلامتی خود
- کمبود یا عدم اطمینان از مراجعه به پزشک یا نتایج منفی آزمایش
- نگرانی بیش از حد در مورد یک بیماری خاص یا خطر ابتلا به یک بیماری به دلیل سابقه خانوادگی
- نگرانی شدید در مورد بیماری های احتمالی که عملکرد شغلی، تحصیلی یا ارتباطی فرد را دشوار میکند
- بررسی مکرر و وسواسی بدن با هدف یافتن علائم بیماری
- مراجعه مکرر به پزشک برای اطمینان خاطر.
- اجتناب از مراقبت های پزشکی به دلیل ترس از تشخیص بیماری جدی
- اجتناب از افراد، مکان ها یا فعالیت ها به دلیل ترس از خطرات سلامتی
- صحبت مداوم در مورد سلامتی و بیماری های احتمالی در خود
- جستجوی مکرر در اینترنت برای یافتن علل علائم یا بیماری های احتمالی
- بزرگنمایی علائم و شدت آنها (به عنوان مثال، سرفه به عنوان نشانه سرطان ریه در نظر گرفته میشود)
- وسواس در مورد عملکردهای معمول بدن مانند ضربان قلب
- بررسی مکرر علائم بیماری، مانند اندازه گیری فشار خون یا دمای بدن
- جستجوی اطمینان خاطر از عزیزان در مورد علائم یا سلامتی خود
- ناراحتی در مورد عملکردهای سالم بدن، مانند نفخ یا تعریق
نکته:
ترس مداوم از ابتلا به بیماری جدی یا ابتلا به آن، علامت اصلی اختلال اضطراب بیماری یا خودبیمارانگاری است. اگر اضطراب سلامتی (یا سایر علائم اختلال اضطراب بیماری) به مدت شش ماه یا بیشتر، حتی پس از اینکه آزمایشها نشان دهند که فرد بیمار نیست، ادامه داشته باشد، روانپزشک یا روانشناس ممکن است که تشخیص اختلال خودبیمار انگاری را بگذارد.
علت های اختلال خودبیمارانگاری
از جمله علت های اختلال اضطراب بیماری یا خودبیمارانگاری به قرار زیر است:
- بیماری در دوران کودکی یا بیماری جدی در خانواده فرد در دوران کودکی
- آسیب های دوران کودکی، مانند کودک آزاری یا غفلت
- استرس شدید
- اضطراب های مرتبط با سلامتی یا سایر اختلالات اضطرابی در خانواده فرد
- مشکلات سلامت روان مانند اضطراب یا افسردگی
- تجربه تروما مثلا تجاوز جنسی یا سوء استفاده جسمی یا عاطفی
- اگر فرد والدینی داشته است که بیش از حد نگران سلامت خود یا کودک خود بودهاند، احتمال بیشتری دارد که فرد در معرض خودبیمارانگاری باشد.
عوارض خودبیمارانگاری
ترس و نگرانی مداوم میتواند باعث استرسی شود که بر سلامت جسمی و روانی فرد تاثیر بگذارد. اختلال خود بیمارانگاری میتواند روابط و زندگی فرد را مختل کند. فرد ممکن است که به دلیل نگرانی در مورد سلامتی خود، با عزیزان خود دیدار و نشست و برخواست نداشته باشد. اختلال اضطراب بیماری همچنین فرد را در معرض خطرات زیر قرار میدهد:
- فرسودگی بدن و بروز بیماری های دیگر به دلیل استرس و اضطراب مداوم
- مشکلات مالی ناشی از هزینههای پزشکی و غیبت از کار
- معلولیت پزشکی و بیکاری
- آزمایش های پزشکی غیرضروری و عوارض احتمالی ناشی از آزمایش
درمان خودبیمار انگاری در محیطی امن و راحت
در کلینیک روا
کلینیک روانشناسی و روانپزشکی روا بهترین شرایط را برای بیماران فراهم میکند
درمان های خودبیمارانگاری
درمان های اختلال خودبیمار انگاری همانند سایر اختلالات روانشناختی هستند. دارو درمانی، رواندرمانی، درمان های فناوری محور و طب سنتی از جمله درمان های موجود برای خودبیمارانگاری هستند.
1. دارو درمانی
نکته: دارو درمانی حتما باید توسط روانپزشک صورت گیرد.
- دارو درمانی معمولا در صورتی تجویز می شود که علائم شدت متوسط تا شدید دارند و فرد رنج زیادی از آن آنها می کشد.
- عوارض دارو درمانی خودبیمارانگاری بستگی به نوع دارویی دارد که تجویز می شود. عوارض معمولا در ابتدای درمان بروز میکند و درصورت آزار دهنده و غیر قابل تحمل بودن آن به روانپزشک مراجعه شود.
- مدت زمان دارو درمانی بستگی به شدت علائم و دریافت درمان های مکمل همزمان دارد. با این حال، معمولا دوره ای 6 تا 8 ماهه توصیه می شود.
- داروهای ضدافسردگی، ضداضطراب و ضدوسواس از جمله داروهای مورد استفاده در خودبیمارانگاری هستند.
2. روان درمانی
روان درمانی روشی مبتنی بر صحبت کردن است که با متخصص روان درمانی صورت می گیرد. انواع اشکال رواندرمانی فردی، گروهی، زوج درمانی، خانواده درمانی و کودک و نوجوان برای بهبود خودبیمارانگاری وجود دارد.
علاوه بر قالب های مختلف رواندرمانی برای خودبیمارانگاری، رویکردهای مختلفی هم برای خودبیمارانگاری در رواندرمانی وجود دارد. برای نمونه، درمان های شناخت درمانی، درمان شناختی-رفتاری، درمان مبتنی بر تعهد و پذیرش، طرحواره درمانی و رواندرمانی های پویشی/تحلیلی از جمله رویکردهای مختلف به رواندرمانی هستند که در قالب های فردی، گروهی، زوجی، خانواده و کودک اجرا می شوند.
3. درمان های فناوری محور
درمان های فناوری محور جزو درمان های اصلی برای خودبیمارنگاری نیستند اما مطالعات نشان داده اند که ظرفیت بهبود علائم در موارد خاصی را دارد. این درمان ها باید زیر نظر روانپزشک و روانشناس آموزش دیده انجام شوند. از جمله این درمان TMS است.
– درمان تحریک مغناطیسی فراجمجمه ای (TMS)
TMS یا تحریک مغناطیسی فراجمجمه ای روشی کاملا غیر تهاجمی است که در آن از امواج مغناطیسی به سطح مغز از روی جمجمه استفاده میشود. این امواج به صورتی امن تنظیم میشوند و ضرری برای مغز ندارند.
TMS در خود بیمارانگاری باعث کاهش سطح اضطراب فرد و افکار وسواسی می شود. از همین رو، در کنار دارو درمانی و رواندرمانی، مکمل درمانی خوبی است.
در ویدیو زیر میتوانید نتیجه کاهش اضطراب بیمار را از زبان خودش بشنوید:
4. درمان طب سنتی
طب سنتی نیز یکی از درمان های غیر اصلی اما مکمل برای خودبیمارانگاری در کنار دارو درمانی و رواندرمانی است. دمنوش های گیاهان دارویی مانند اسطوخودوس، خارمریم، بهارنارنج، گل گاوزبان و گل محمدی پیشنهاد می شود. عطرهای درمانی این گیاهان نیز کمک کننده است.
نکته: این روش ها معمولا تاییدیه علمی ندارند.
آیا به دنبال یک مرکز روانشناسی خوب برای خودبیمار انگاری هستید؟
در کلینیک روا
همین الان با ما تماس بگیرید و با مشاوران ما در ارتباط باشید.
سوالات متداول
از سوالاتی که مراجعان بیشتر از ما میپرسند عبارتند از:
1. آیا افراد خودبیمارانگار علائم را در خود ایجاد می کنند؟
خیر. احساسات (یا علائم) فیزیکی که افراد خودبیمارانگار تجربه می کنند، واقعی هستند؛ اما، مشکل اصلی این افراد، این مسئله است که آنها کوچک ترین نشانه ها را منفی تعبیر می کنند.
2. آیا اختلالات روانشناختی دیگری وجود دارند که شبیه خودبیمارانگاری باشند؟
بله. اختلالات اضطراب مانند اختلال اضطراب منتشر یا اختلالات دسته وسواس دارای ویژگی های مشترکی با خودبیمارانگاری هستند. تشخیص این تمایزات بر عهده روانپزشک یا روانشناس آموزش دیده است.
3. چه درمان هایی تاکنون بهترین نتایج درمانی را برای خودبیمارانگاری داشته اند؟
دارو درمانی و رواندرمانی دو دسته درمان مهم در خودبیمارانگاری هستند. رواندرمانی شناختی-رفتاری (CBT) از جمله روش های رواندرمانی است که نتایج خوبی برای خودبیمارانگاری داشته است.
4. آیا دارو درمانی و رواندرمانی همزمان برای خودبیمارانگاری امکان پذیر است؟
بله.
